آشنایی با اصطلاحات توزین

اصطلاحات پایه در صنعت توزین

باسکول جاده‌ای (Weighbridge / Truck Scale)

وسیله‌ای برای توزین وسایل نقلیه جاده‌ای است که معمولاً وزن کل خودرو یا اختلاف وزن ورودی و خروجی را اندازه‌گیری می‌کند. در بازار ایران ممکن است با نام‌هایی مانند کامیون‌کش، تریلی‌کش، ماشین‌سنگین یا باسکول 50، 60 و 80 تنی شناخته شود.

ظرفیت (Capacity)

حداکثر بار طراحی‌شده برای سیستم توزین است. انتخاب ظرفیت باید بر اساس نوع خودرو، وزن ناخالص، شرایط کاری و حاشیه ایمنی انجام شود. ظرفیت بالاتر همیشه به معنی انتخاب بهتر نیست.

تقسیم نمایش یا Division

کوچک‌ترین تغییر وزنی است که نمایشگر می‌تواند به‌صورت یک پله عددی نشان دهد. این مقدار باید متناسب با ظرفیت و الزامات دقت سیستم انتخاب شود.

دقت و صحت اندازه‌گیری

در زبان روزمره این دو واژه اغلب به جای هم استفاده می‌شوند، اما از دید اندازه‌شناسی مفاهیم متفاوتی دارند. برای توضیح کامل‌تر می‌توانید مقاله دقت و صحت در باسکول را مطالعه کنید.

تکرارپذیری (Repeatability)

توانایی سیستم برای ارائه نتایج نزدیک به هم در اندازه‌گیری‌های تکراری تحت شرایط مشابه است.

صفر (Zero)

وضعیت نمایش سیستم در حالت بدون بار است. بازگشت صحیح به صفر یکی از نشانه‌های مهم سلامت عملکرد باسکول محسوب می‌شود.

اجزای اصلی سیستم توزین

لودسل (Load Cell)

حسگری است که نیروی ناشی از وزن را به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌کند. برای مطالعه جزئیات فنی، مقاله لودسل چیست؟ را ببینید.

نشان‌دهنده (Indicator)

دستگاهی که سیگنال لودسل را دریافت، پردازش و به عدد وزن تبدیل می‌کند. برخی مدل‌ها قابلیت چاپ، ذخیره اطلاعات یا اتصال به نرم‌افزار و شبکه را نیز دارند.

جعبه تقسیم (Junction Box)

محل اتصال خروجی چند لودسل و انتقال سیگنال تجمیع‌شده به نشان‌دهنده است. در سیستم‌های آنالوگ ممکن است برای تنظیم گوشه‌های باسکول نیز استفاده شود.

پلتفرم (Platform)

سازه‌ای است که بار یا خودرو روی آن قرار می‌گیرد و نیرو را به نقاط اندازه‌گیری منتقل می‌کند.

فونداسیون (Foundation)

زیرساخت مکانیکی باسکول است که بار را به زمین منتقل می‌کند و موقعیت صحیح سازه و لودسل‌ها را حفظ می‌کند.

برای مشاهده همه این اجزا در کنار هم، مقاله معرفی اجزاء و قطعات باسکول جاده‌ای را بخوانید.

اصطلاحات مربوط به عملکرد و آزمون

کالیبراسیون (Calibration)

فرایند مقایسه نتیجه اندازه‌گیری دستگاه با مقدار مرجع و تعیین ارتباط میان آن‌هاست. کالیبراسیون با تأیید قانونی یا آزمون استاندارد دقیقاً یک مفهوم نیست. برای جزئیات بیشتر، مراحل کالیبراسیون باسکول را ببینید.

گوشه‌گیری (Corner Adjustment)

بررسی و در صورت نیاز تنظیم پاسخ نقاط مختلف پلتفرم برای نزدیک کردن نتایج اندازه‌گیری در محل‌های مختلف بارگذاری است.

وزن ناخالص، وزن خالص و وزن وسیله خالی

• وزن ناخالص: وزن وسیله نقلیه به همراه بار.
• وزن خالی یا Tare: وزن وسیله بدون بار یا وزن ظرف.
• وزن خالص: اختلاف وزن ناخالص و وزن خالی.

انواع دستگاه‌های توزین

توزین خودکار و غیرخودکار

توزین غیرخودکار به سیستمی گفته می‌شود که برای اجرای فرایند توزین به مداخله اپراتور یا کاربر نیاز دارد. توزین خودکار فرایند اندازه‌گیری را طبق چرخه تعریف‌شده بدون مداخله مستقیم کاربر انجام می‌دهد. این تقسیم‌بندی در انتخاب استاندارد، معماری سیستم و نوع کنترل بسیار مهم است.