مشکل قاچاق و نشت سوخت در حوزه نفت، گاز و فرآورده‌های نفتی

در بخش نفت، گاز و فرآورده‌های نفتی که شامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران (NIOPDC)، پالایشگاه‌ها و انبارهای پخش است، یکی از جدی‌ترین چالش‌ها، قاچاق، نشت و سرقت سوخت و همچنین مغایرت میان مقادیر بارگیری و تحویل است. این مشکل ابعاد مختلفی دارد:

1. قاچاق و سرقت فرآورده‌های نفتی:
   به دلیل اختلاف قیمت سوخت در بازار داخلی و کشورهای همسایه، قاچاق سوخت به یکی از معضلات اقتصادی تبدیل شده است. تغییر مسیر تانکرها و تخلیه غیرمجاز بخش قابل توجهی از منابع ملی را هدر می‌دهد.
2. نشت و کم‌فروشی در فرآیند حمل‌ونقل:
   ضعف در پایش لحظه‌ای تانکرها و عدم وجود سامانه‌های یکپارچه کنترلی، امکان نشت یا کم‌فروشی سوخت در طول مسیر را افزایش می‌دهد. این موضوع علاوه بر خسارت اقتصادی، تهدیدی جدی برای ایمنی و محیط زیست است.
3. مغایرت میان بارگیری و تحویل:
   در بسیاری از موارد، مقدار سوخت تحویلی به مقصد با مقدار بارگیری شده در مبدأ همخوانی ندارد. نبود داده‌های شفاف و قابل استناد باعث بروز اختلافات حقوقی میان شرکت‌های پخش و مشتریان می‌شود.
4. نبود دید انتها به انتها در زنجیره توزیع:
   داده‌های مربوط به مخازن ذخیره، تانکرهای حمل و ایستگاه‌های تحویل به‌صورت جزیره‌ای عمل می‌کنند و امکان کنترل سراسری و بلادرنگ بر زنجیره تأمین وجود ندارد.

راهکارهای شرکت صنعتی فرد ایران

شرکت فرد ایران با تکیه بر فناوری‌های نوین توزین و هوشمندسازی، راهکارهای مؤثری برای مقابله با این چالش‌ها ارائه کرده است:

• سامانه نظارت هوشمند تانکرها:
  استفاده از GPS، Geofencing، حسگرهای حجم‌سنج، دوربین‌های مخفی داخل مخزن و قفل الکترونیکی مقصد-محور برای کنترل کامل موقعیت، مسیر و محموله تانکرها.
• پایش تصویری و داده‌محور:
  به‌کارگیری پردازش تصویر برای احراز هویت راننده و کنترل درب‌های تانکر، جلوگیری از تخلیه غیرمجاز و اطمینان از تحویل دقیق محموله.
• یکپارچه‌سازی با GIS و پهپادها:
  بهره‌گیری از GIS، RS و پهپادها برای پایش نقاط پرریسک و مسیرهای حساس به‌منظور کشف نشت یا تخلیه غیرمجاز.
• استقرار WIM در ورودی و خروجی پایانه‌ها:
  نصب سامانه‌های Weigh-in-Motion در گیت‌های ورود و خروج انبارها و پالایشگاه‌ها برای ثبت وزن دقیق تانکرها در لحظه بارگیری و تحویل.

دستاوردها و خروجی‌ها

• کاهش قاچاق و سرقت فرآورده‌های نفتی.
• شفاف‌سازی کامل فرآیند بارگیری تا تحویل.
• کاهش مغایرت‌های وزنی و حقوقی میان مبدأ و مقصد.
• افزایش ایمنی حمل‌ونقل سوخت و کاهش خطرات زیست‌محیطی.